วิชาสังคมวิทยา

        วิชาสังคมวิทยาเป็นการศึกษาเกี่ยวกับ

       การอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมของมนุษย์กับสังคม

       โดยมีการสนใจพฤติกรรมทางสังคมทุกด้าน

 

จุดมุ่งหมายของสังคมวิทยา

           -การอธิบายพฤติกรรมของมนุษย์ในสังคมเพื่อเข้าใจ  ธรรมชาติ ของมนุษย์

            -ใช้หลักวิทยาศาสตร์ค้นหาความจริง

 

ประโยชน์

       เข้าใจมนุษย์ในฐานะเป็นสมาชิกของสังคม

       เข้าใจ  สังคม

 

สังคมวิทยาศึกษาพฤติกรรมของมนุษย์ในสังคมซึ่งมีความสัมพันธ์กัน โดยมีสิ่งที่ทำหน้าที่ในการกำหนดความสัมพันธ์ของมนุษย์ ดังนี้   

                1. สถานภาพ  เป็นตำแหน่งที่ได้จากการเป็นสมาชิกของกลุ่ม ประกอบด้วย

                - สิทธิ

                - หน้าที่

                - สิ่งเฉพาะบุคคล

                - กำหนดความแตกต่างของสมาชิกในสังคม    

                                    เช่น  สถานภาพนิสิต , อาจารย์

                                    - สถานภาพอาจจะติดตัวมาตั้งแต่กำเนิด หรือ ได้มาโดยความสามารถ

                            2. บทบาทเป็นการปฏิบัติตามสถานภาพในสังคม

                                     เช่น   สถานภาพนิสิต มีบทบาทเรียนหนังสือ

                                          

                                   โครงสร้างของสังคม

                                โครงสร้างทางสังคมประกอบด้วย

1. สถานภาพและบทบาทของบุคคลในสังคม

2. สถาบันทางสังคม

                 องค์ประกอบของสถาบันทางสังคม

1. สถานที่ หรือองค์การ

2. บุคคล

3. ระเบียบข้อบังคับ

              สถาบันทางสังคมหลัก 7 สถาบัน ได้แก่

              1. ครอบครัว

              2. การศึกษา

              3. ศาสนา

              4. เศรษฐกิจ

              5. การเมืองการปกครอง

              6. นันทนาการ

              7. สื่อสารมวลชน

              การจัดระเบียบทางสังค

    การทำให้คนในสังคมอยู่รวมกัน อย่างมีระเบียบ ภายใต้แบบแผนกฎเกณฑ์เดียวกัน 

                   สิ่งที่ใชัในการจัดระเบียบในสังคม ได้แก่

    1. ค่านิยม  

    - รูปแบบความคิดติดอยู่ในใจ คนส่วนใหญ ่                               

     - เป็นแนวทางปฏิบัติ   ประกอบด้วยค่านิยม

                                         .บุคคล

                                         .สังคม

    2. บรรทัดฐาน  

คือ รูปแบบพฤติกรรมที่สังคมวางไว้ เพื่อกำหนดแนวทางให้บุคคลปฏิบัติ 3 ประเภท ได้แก่

- ขนบธรรมเนียมประเพณีที่เป็นหลักเกณฑ์ในการดำเนินชีวิต 

-  สำคัญกว่าวิถีประชา ใครฝ่าฝืนมีความชั่ว และ ได้รับโทษ

- บทบัญญัติ ถ้าละเมิดมีบทลงโทษ

 

 

 

พัฒนาการของสังคมวิทยา

       สังคมวิทยาพัฒนาขึ้นมาเป็นสาขาหนึ่งแยกจากปรัชญาสังคมกลางศตวรรษที่19

        โดยเกิดขึ้นในยุโรป       เนื่องจาก การเปลี่ยนแปลงมากมายจากการปฏิวัติอุตสาหกรรมและความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ

 

นักสังคมวิทยาที่สำคัญ

 

-          ตั้งชื่อสังคมวิทยา ( Sociology )

 

-          นำวิธีการทางชีววิทยาอธิบายสังคม

 

-          พื้นฐานทางเศรษฐกิจมีความสำคัญต่อการดำรงอยู่และการเปลี่ยนแปลงทางสังคม

-          สังคมมีความขัดแย้ง  ต้องเปลี่ยนแปลงแบบปฏิวัติ

 

-          สมาชิกในสังคมอยู่เป็นระเบียบได้  :  ความเชื่อ+ค่านิยมร่วมกัน  เป็นระเบียบของสังคม

-          ส่วนต่างๆของสังคม  มีหน้าที่ ( function ) ต่อการดำรงอยู่ของสังคมโดยส่วนรวม

        -      การฆ่าตัวตายของคนกลุ่มต่างๆขึ้นกับพลังทางสังคม

 

-          ให้ความสำคัญกับพฤติกรรมของบุคคล

-          ความคิด ( Idea )  เป็นปัจจัยสำคัญที่มีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลง

 

 

ทฤษฏีหลักของสังคมวิทยา

 

1.      ทฤษฏีหน้าที่ ( Functionalism )

                    การพิจารณาส่วนต่างๆของสังคมแต่ละส่วน  เช่น  ครอบครัว  ศาสนา  การเมือง  โดยศึกษาถึงหน้าที่ของส่วนต่างๆมีความสัมพันธ์ซึ่งกันและกันเป็นสังคมทั้งหมดอย่างไร

2.      ทฤษฏีความขัดแย้ง (Conflict  Theory )

-          สังคมประกอบด้วยสมาชิกที่แบ่งแยกออกเป็นชนชั้นต่างๆ

-       มีความสัมพันธ์ในลักษณะการถูกเอารัดเอาเปรียบ โดยมีผู้ที่เอารัดเอาเปรียบและผู้ที่ถูกเอารัดเอาเปรียบ

-          สังคมเป็นระบบที่มีความขัดแย้งตลอดเวลา

3.      ทฤษฏีการกระทำตอบโต้ ( Interactionism )

-          ความสัมพันธ์ต่อกันของคนในสังคมเป็นกระบวนการตอบโต้ซึ่งกันและกัน

-          มีความผันแปรอยู่เสมอตามสถานการณ์

-          บุคคลเป็นผู้สร้าง  หรือ  กำหนดการกระทำ  ไม่ใช่ถูกกำหนดโดยโครงสร้างทางสังคม

 

 

สังคมวิทยาในศตวรรษที่  19  :  ยุโรป

-          สนใจศึกษาสังคมใหญ่ทั้งสังคม

-          เพื่อเข้าใจระเบียบกฎเกณฑ์ + การเปลี่ยนแปลงทางสังคม

-          เสนอทฤษฏีกว้างๆ

สังคมวิทยาในศตวรรษที่  20  :  สหรัฐอเมริกา

-          สนใจศึกษาปัญหาสังคมเฉพาะด้าน

-          สนปัญหาในทางปฏิบัติเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้า

 

 

ความสัมพันธ์ระหว่างสังคมวิทยา                           สังคมไทย

 

1.โครงสร้างทางสังคม

-          ธรรมชาติมนุษย์  รวมกลุ่ม + ความสัมพันธ์

        สังคมไทยมีการรวมกลุ่มกันของหลายชนชั้นในอดีต มีความสัมพันธ์แบบเป็นกันเอง มีความเป็นอยู่ที่มีการเกื้อกูลกัน

2.เศรษฐกิจ

       -      วัตถุ           เกิดชนชั้น

            ระบบเศรษฐกิจของไทย ก่อให้เกิดความต้องการทางด้านวัตถุและชนชั้นมาเป็นเวลานาน ดังจะเห็นได้จากระบบขุนมูลนาย ระบบไพร่ทาส ในอดีต และระบบทุนนิยมในปัจจุบันที่ก่อให้ค่านิยมในด้านวัตถุ การให้ความสำคัญและเคารพนับถือผู้ที่มีฐานะทางเศรษฐกิจเป็นสำคัญ

3.ความเชื่อเกี่ยวกับธรรมชาติ

           สังคมไทยในอดีตมีความเชื่อเกี่ยวกับธรรมชาติว่าเป็นสิ่งที่ไม่สามารถควบคุมได้ สังคมไทยในอดีตจึงมีการใช้ชีวิตที่กลมกลืนกับธรรมชาติมากกว่าการเอาชนะธรรมชาติ

              -  ซึ่งความเชื่อของคนไทยได้แสดงออกในด้านศาสนาและไสยศาสตร์หรือพิธีกรรมควบคู่กันไป

                                 เป็นสิ่งที่ควบคุมมนุษย์ให้อยู่ร่วมกัน และเป็นที่มาของอำนาจ   โดยมีการกำหนดเป็นบรรทัดฐานร่วมกันจากความเชื่อในธรรมชาติที่ไม่สามารถควบคุมได้  อาทิ

                        ครอบครัว                          :               ผีเรือน

                                -  ชุมชน,หมู่บ้าน                 :               เสื้อบ้าน,หลักบ้าน

                                -  รัฐ                                       :               กษัตริย์ ( เทวราช,สมมติราช )

 

ลักษณะสังคมไทยในอดีต

1.      เชื่อในสิ่งนอกเหนือธรรมชาติ  ความผูกพันในชีวิตและวัฒนธรรมคนไทย

-  ดินฟ้าอากาศควบคุมไม่ได้

-  ธรรมชาติมีจิตวิญญาณให้คุณให้โทษ

-  ประชากรหลายเผ่าพันธุ์         นำไปสู่การบูรณาการทางวัฒนธรรม

           

    2.  การปกครอง หรือ ประชาธิปไตย

                        -  ผู้นำ  ผู้ปกครอง         มีบุญ

                                                                  ยอมรับข้อขัดแย้ง  ทำให้สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสงบสุข

                                                                    นอกจากนี้ยังนำไปสู่  ระบบอุปถัมภ์ ในปัจจุบัน

   ลักษณะสำคัญของสังคมและวัฒนธรรมไทย

                  เอกลักษณ์ไทย

                 1. ยกย่องเทิดทูนพระมหากษัตริย์

                 2. สังคมพุทธ           โดยแฝงความเชื่อวิญญาณ

                                           +   ลัทธิพราหมณ์     

                 3.  ยึดครอบครัว + เครือญาติ

                 4. สังคมเสรี          มีน้ำใจ            สนุกสบาย

                          คนไทย  = ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่      เสรี

                                    + ไม่เป็นรองใคร

                 5. พื้นฐานเศรษฐกิจ เกษตรกรรม

                 6. ยกย่องผู้มีความรู้ ความสามารถ

                 7. ความงดงามอ่อนช้อยของศิลปะไทย

                 8. เมืองหลวง    เป็นศูนย์กลางวัฒนธรรม ,  ความรุ่งเรือง  นำไปสู่ปัญหาต่าง ๆ

                        

การเปลี่ยนแปลงทางสังคม

                         สาเหตุ                     . ในระบบ               .นอกระบบ

                  การเปลี่ยนแปลงสังคมวัฒนธรรมไทย

                              การเปลี่ยนแปลงสังคมและวัฒนธรรมไทย ประกอบด้วย

                                         . ขนาดกลุ่มคน             

                                        . โครงสร้างสังคม           

                                        .  วัฒนธรรม  +  พฤติกรรม

 

         การเปรียบเทียบค่านิยมไทย และ ตะวันตก

                        ดั้งเดิมไทย                                    ตะวันตก

                1.นับถือบุคคล                                           1.นับถือหลักการ

                2. นิยมความสนุกสนาน                           2.นิยมทำงานหนัก

                3.ใช้จ่ายทรัพย์ปัจจุบัน                              3. ออมทรัพย์เพื่อลงทุน

                4. ทำบุญให้ทาน                                       4.ไม่นิยมให้ + ขอ

                5.นิยมทางสายกลาง                                  5.ความรุนแรง + เข้มงวด

                6.ถือตนเองเป็นสำคัญ                               6.ถือกฎหมาย +ระเบียบ

 

                                                                                 

 

การยอมรับแนวคิดของตะวันตก  ( พ.. 2505 )

-          การเปลี่ยนแปลงบ้านเมืองให้ทันสมัย (แผนพัฒนาเศรษฐกิจ  สมัยจอมพลสฤษดิ์  ธนะรัชน์)

       กระตุ้นให้เกิดความต้องการด้านวัตถุ

-          อิทธิพลของการศึกษามีเหตุผลเป็นวิทยาศาสตร์

                                  ควบคุมสภาพแวดล้อม + จักรวาลด้วยเทคโนโลยี

                                  เกิดความขัดแย้งความเชื่อทางศาสนา + การทำตัวให้กลมกลืนกับธรรมชาติ +                  

                                  จักรวาลหายไป

 

วิกฤตเศรษฐกิจทุนนิยมเสรีครอบงำประเทศ

1.       ช่องว่างการแย่งทรัพยากรระหว่างกลุ่มบุคคล

2.       การทำลายสภาพแวดล้อม + ระบบนิเวศน์

3.       การโยกย้ายถิ่นฐาน

4.       การฆ่าตัวเองทางวัฒนธรรม

 

เดิม

โครงสร้างสังคม

ใหม่

โครงสร้างทางสังคม

-          ความสัมพันธ์พี่น้อง  เครือญาติ  มิตร

-          เคารพผู้อาวุโส

-          เป็นกันเองอย่างเสมอภาค

-          ความสัมพันธ์ความแตกต่าง ชนชั้นสูง-ต่ำ

พิจารณาจากฐานะทางเศรษฐกิจเป็นสำคัญ

-          ความสัมพันธ์ระหว่างผู้ที่มั่งคั่ง และมีอำนาจกับผู้ที่ต้องพึ่งพาอาศัย

 

 

                        5.  เกิดกลุ่มผลประโยชน์ที่ขัดแย้ง ซึ่งยุติโดยวิถีทางการเมือง

                        6.       การบิดเบือนกฎหมายบ้านเมืองขาดความเป็นธรรม

            สังคมที่ละเมิด  ท้าทายกฏหมาย

7.       ปัจเจกบุคคลสุดโต่ง  ค่านิยมทางวัตถุ

8.       คุณค่าในความเป็นมนุษย์น้อยลง

9.       ความเชื่อในทางศาสนา คุณธรรม  ศีลธรรมหมดไป หรือลดน้อยลง

                  พฤติกรรมเบี่ยงเบน + อาชญากรรมมากขึ้น

                  ขัดแย้ง  คนรวย  อำนาจมาก มีทัศนคติที่จะต้องเป็นผู้ที่ได้เสมอ

                                       ในขณะที่คนจน  ไม่ยอมรับความจน  ต่ำต้อยอีกต่อไป โดยอาจหันไปกระทำผิดเพื่อเป็นที่ยอมรับในสังคมมากขึ้น ตามค่านิยมของสังคมที่ให้ความสำคัญต่อวัตถุนิยม

10.    คนในสังคมถูกหล่อหลอมจากลัทธิความเชื่อทุนนิยมเสรี

               

                                 ปัญหาสังคมไทย

จากการเปลี่ยนแปลงของสภาพสังคมไทย อาทิ การเน้นการพัฒนาประเทศโดยดังได้กล่าวข้างต้น  โดยเน้นการพัฒนาอุตสาหกรรม และการส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศ ตลอดจนการรับแนวคิด ค่านิยมของตะวันตก โดยไม่ได้มีการปรับให้เหมาะสมกับสภาพของสังคมไทยอย่างแท้จริง ก่อให้ประเทศไทยต้องประสบปัญหาสังคมมากมาย ดังนี้

                        1.การเปลี่ยนแลงทางเทคโนโลยี +  สังคม ก่อให้เกิดปัญหาการปรับตัว

                        ภาวะความแปลกแยก         

                        . สิ้นหวัง         

                         .  สังคมที่เต็มไปด้วยคนที่มีกิเลส และความต้องการด้านวัตถุ

                         . ความเหลื่อมล้ำที่ไม่เท่าเทียมกันและความยากจน

                        . ปัญหาคุณภาพชีวิต

                        . การอพยพย้ายถิ่นของคน จากชนบทมาสู่สังคมเมือง

                        . ปัญหาการว่างงาน

                        . ปัญหาการเพิ่มของประชากร

                        . สภาวะแวดล้อมเสื่อมโทรม

                        . อุบัติเหตุ อุบัติภัย

                        . ผู้สูงอายุถูกทอดทิ้ง

                        . ชุมชนแออัด

                        . ความไม่เป็นระเบียบของสังคม

                        . ปัญหาโสเภณี

                        . ปัญหายาเสพติด

                        . วิกฤตนักโทษล้นคุก

                        .  ปัญหาการขาดสิ่งยึดเหนี่ยวทางใจ

                        .  ปัญหาศีลธรรม

                        .  ปัญหาเศรษฐกิจ

                        .  ปัญหาสุขภาพอนามัย

                             เช่น เอดส์

                        . ปัญหาพฤติกรรมเบี่ยงเบน และปัญหาอาชญากรรม

              ปัญหาดังกล่าวข้างต้นล้วนแล้วแต่ทำให้สังคมขาดความเป็นระเบียบ คนในสังคมขาดความสุขในการดำเนินชีวิตอย่างแท้จริง อันเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาทรัพยากรบุคคล และการพัฒนาประเทศอย่างแท้จริง

             สรุปได้ว่า สังคมวิทยา พฤติกรรมเบี่ยงเบนและอาชญากรรม จึงมีความสัมพันธ์กัน

.     สังคมวิทยา ศึกษาสังคม และพฤติกรรมของมนุษย์ในสังคมที่อยู่ร่วมกัน โดยมีบรรทัดฐานในการกำหนดการปฏิบัติ หรือพฤติกรรมของคนในสังคม ซึ่งหากมีสมาชิกในสังคมมีการละเมิดบรรทัดฐาน พฤติกรรมดังกล่าว เรียกว่า พฤติกรรมเบี่ยงเบน ซึ่งจะมีลักษณะของการละเมิดบรรทัดฐานเพียงเล็กน้อยไม่มีความรุนแรง ไปจนกระทั่งการละเมิดกฎหมาย ซึ่งเรียกว่า อาชญากรรม ซึ่งพฤติกรรมดังกล่าวจะทำให้สังคมขาดความเป็นระเบียบนำไปสู่ปัญหาต่างๆ อันเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาความเจริญก้าวหน้าของสังคม

        เอกสารอ้างอิง

    จำนงค์  อดิวัฒนสิทธิ์และคณะ. สังคมวิทยา.กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์           ราชวิทยาลัย,            2532.

นิธิ เอียวศรีวงศ์ และคณะ. มองอนาคตบทวิเคราะห์เพื่อปรับเปลี่ยนทิศทางสังคมไทย. กรุงเพมหานคร:บริษัทอัมรินทร์        พรินติ้งกรุ๊ปจำกัด,2536.

สุพัตรา สุภาพ.  สังคมวิทยา. กรุงเทพมหานคร : ไทยวัฒนาพานิช จำกัด,2540

 

*********************

 

หน้าถัดไป